Javni domen

Javni domen obuhvata dela van zakonske zaštite. Delo se može naći u javnom domenu ukoliko, po svom karakteru, ne podleže zakonskoj zaštiti, istekom roka zakonske zaštite i odricanjem nosioca prava na delo, ako je to, u konkretnom slučaju, predviđeno zakonom.

Kada je reč o javnom domenu, nacionalna zakonodavstva se razlikuju (npr. u pogledu trajanja autorskog prava ili zakonske zaštite), tako da može da se desi da je neko delo po zakonu jedne države u javnom domenu, a da po zakonu druge ili drugih država nije. Isto tako, po zakonu SAD, sva dela američke vlade su, po automatizmu, u javnom domenu, ali to ne znači da drugi nacionalni zakoni imaju isto rešenje. Zakon o autorskom pravu Srbije, na primer, sadrži odredbu po kojoj su “službeni materijali državnih organa i organa koji obavljaju javnu funkciju” isključeni iz zakonske zaštite, ali ne postoji odredba kojom se “službeni materijali” definišu. Po domaćem zakonu, takođe, “zaštitom nisu obuhvaćene opšte ideje, postupci, metode rada, ili matematički koncepti kao takvi, kao i načela, principi i uputstva koji su sadržani u autorskom delu.“ Pored toga, po istom osnovu, ne mogu se smatrati autorskim delom zakoni i drugi propisi, podnesci, prevodi službenih materijala državnih organa ili organa koji obavljaju javnu funkciju.

Creative Commons podstiče razvoj i razmenu kreativnosti i znanja, tako što, između ostalog, doprinosi očuvanju i razvijanju javnog domena.

U osnovnim opisima svih CC lienci je navedena zabrana licenciranja dela koje se nalazi u javnom domenu: “Ako je delo, u celini ili delimično, u javnom domenu, po merodavnom pravu, licenca ne može da promeni status tog dela. “ Na primer, autor zbirke može da unese u zbirku delo iz javnog domena i da licencira zbirku CC licencom, s tim što se licenca odnosi samo na dela pod zakonskom zaštitom, ne na delo iz javnog domena.

CC licencom može da se licencira prerada dela koje se nalazi u javnom domenu, jer prerada spada u dela pod zakonskom zaštitom. Isto tako, autor fotografije dela iz javnog domena može da upotrebi CC licencu za licenciranje fotografije tog dela, jer je fotografija, po zakonu, autorsko delo.

Creative Commons nudi dva pravna instrumenta za licenciranje dela u vezi s javnim domenom, CC0 i Naznaku javnog domena (Public Domain Mark – PDM). Primarna razlika između ova dva instrumenta ogleda se u tome što se upotrebom CC0 nosilac autorskog odriče svih prava na delo, koje, na taj način, prelazi u javni domen, dok Naznaka javnog domena može da se upotrebi samo za dela koja se već nalaze u javnom domenu.

 

Detaljnije informacije o CC0

Detaljnije informacije o PDM

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.